Gubitak leda otvorio put kitovima ka vodama grenlanda

Uz istočnu obalu Grenlanda pojavljuju se ogromna jata grbavih, perajastih i malih perajastih kitova, na mestima na kojima ih gotovo nikada ranije nije bilo. Toplije more i povlačenje morskog leda otvorili su im put do novih hranilišta. Iako kitovi sada imaju obilje hrane, ova pojava ukazuje na drastične promene u subarktičkom ekosistemu. Morski led je do pre neku deceniju predstavljao prirodnu granicu koja je kitovima onemogućavala da dopru do pojedinih delova istočne obale Grenlanda. Sa zagrevanjem mora I nestankom leda sa sve većih površina, grbavi, perajasti i mali perajasti kitovi sada počinju da ulaze u priobalne vode istočnog Grenlanda. Naučnici ovaj proces opisuju kao veliku promenu ekološkog režima – jednu od najdramatičnijih promena zabeleženih u subarktičkim morima. U ovoj oblasti sve do 2006. nije zabeležen nijedan grbavi kit. Godinu dana kasnije registrovano ih je sedam a 2024.čak više od 150. Posmatranja iz vazduha potvrdila su da su sve tri vrste kitova počela da se hrane duž obale Grenlanda, što do sada nije bio slučaj. Tokom leta 2024. u proučavanom području bilo je oko 4.000 grbavih, 6.000 perajastih i nekoliko hiljada malih perajastih kitova. U ovo područje nisu došli samo zbog nestanka leda nego i zbog hrane. Jedan od ključnih razloga jeste pomeranje kapelina – male ribe koja predstavlja važnu kariku u arktičkom lancu ishrane. Sa zagrevanjem mora njena područja ishrane pomeraju se iz voda oko Islanda prema Grenlandskom moru. Prisustvo kitova u ovom području nije samo zanimljiv prizor za istraživače, već faktor koji može da utiče na čitavu mrežu odnosa među vrstama u ovom delu Arktika. Jer dok se grbavim, perajastim i malim perajastim kitovima otvaraju nova hranilišta, arktičke vrste koje zavise od hladnog i zaleđenog mora gube prostor koji im je neophodan za opstanak. Među njima su narvali i beluge, prilagođene upravo takvom okruženju. Sada dele stanište sa novim, većim konkurentima, a promene u lancu ishrane mogu dodatno da promene odnose među vrstama. Zato naučnici ovu pojavu ne vide kao jednostavno širenje populacije kitova, već kao preuređivanje čitavog ekosistema.